สองสูตรที่หน้าตาเหมือนกันแต่ให้คนละคำตอบ
คำว่า "กำไร 20%" ตีความได้สองแบบ และสองแบบนี้ให้ราคาขายไม่เท่ากัน
| วิธี | สูตร | ต้นทุน 25 บาท | กำไรจริงของราคาขาย |
|---|---|---|---|
| บวกจากต้นทุน (Markup) | ต้นทุน × 1.20 | ฿30.00 | 16.7% |
| กำไรจากราคาขาย (Margin) | ต้นทุน ÷ (1 − 0.20) | ฿31.25 | 20.0% |
ต่างกัน 1.25 บาทต่อชิ้น ถ้าขายวันละ 50 ชิ้นคือ 62.50 บาทต่อวัน หรือ ประมาณ 22,800 บาทต่อปี จากสินค้าตัวเดียว
สูตรที่ต้องจำ
กำไรต่อชิ้น = ราคาขาย − ต้นทุน
% กำไร (Margin) = (ราคาขาย − ต้นทุน) ÷ ราคาขาย × 100
ตั้งราคาจาก % ที่ต้องการ = ต้นทุน ÷ (1 − % กำไร)
ตัวอย่างการตั้งราคา
| สินค้า | ต้นทุน | อยากได้กำไร | ต้องขาย | กำไร/ชิ้น |
|---|---|---|---|---|
| น้ำดื่ม | ฿5 | 30% | ฿7.14 | ฿2.14 |
| น้ำปลา | ฿25 | 20% | ฿31.25 | ฿6.25 |
| ข้าวสาร 5 กก. | ฿145 | 12% | ฿164.77 | ฿19.77 |
| ขนมถุง | ฿12 | 35% | ฿18.46 | ฿6.46 |
สังเกตว่าเปอร์เซ็นต์ที่ตั้งไม่เท่ากัน ของจำเป็นที่ลูกค้ารู้ราคาดี (ข้าวสาร น้ำมัน) ตั้งกำไรบางเพื่อดึงคนเข้าร้าน ส่วนของที่ลูกค้าไม่ได้จำราคา (ขนม เครื่องดื่ม) ตั้งได้หนากว่า
ต้นทุนที่ลืมนับ แล้วทำให้กำไรบนกระดาษไม่ตรงกับเงินในลิ้นชัก
- ของเสีย ของหมดอายุ — ของสดและนมเสียหายได้ 3–8% ต้องเผื่อไว้ในราคา
- ค่าขนส่ง — ถ้าไปรับของเอง ค่าน้ำมันคือต้นทุนสินค้า
- ของที่หยิบใช้ในร้าน — น้ำที่ดื่มเอง ขนมที่ให้ลูก ถ้าไม่บันทึกคือสต๊อกหายแบบไม่มีที่มา
- ส่วนลดที่ให้ลูกค้าประจำ — ให้ได้ แต่ต้องรู้ว่าให้ไปเท่าไหร่
- ค่าเช่า ค่าไฟ — ไม่ใช่ต้นทุนต่อชิ้น แต่กำไรรวมทั้งเดือนต้องครอบให้ไหว
กำไรขั้นต้น กับ กำไรสุทธิ
สองคำนี้ต่างกันและร้านมักดูแค่ตัวแรก
- กำไรขั้นต้น = ยอดขาย − ต้นทุนสินค้าที่ขายไป
- กำไรสุทธิ = กำไรขั้นต้น − ค่าเช่า − ค่าไฟ − ค่าแรง − ค่าอื่นๆ
ร้านที่ยอดขายเดือนละ 300,000 บาท กำไรขั้นต้น 18% = 54,000 บาท หักค่าเช่า 15,000 ค่าไฟ 4,000 ค่าแรง 15,000 เหลือกำไรสุทธิ 20,000 บาท หรือ 6.7% ของยอดขาย ตัวเลขนี้ต่างจาก 18% มาก และเป็นตัวที่ใช้ตัดสินใจได้จริง
ให้ระบบคิดแทน แล้วเอาเวลาไปขายของ
การคำนวณพวกนี้ถูกต้องเสมอในตอนทำครั้งเดียว แต่ผิดพลาดง่ายมากเมื่อต้องทำกับสินค้าหลายร้อยตัวและต้นทุนขยับทุกเดือน
ใน POSGOGO ใส่ต้นทุนคู่กับราคาขาย ระบบแสดง % กำไรให้เห็นทันทีตั้งแต่ตอนตั้งราคา และสรุปกำไรรายบิล รายวัน รายเดือนให้เอง จึงตอบได้ตลอดว่าวันนี้ขายได้เท่าไหร่และเหลือเท่าไหร่
คำถามที่พบบ่อย
บวกกำไร 20% จากต้นทุน ได้กำไร 20% ไหม
ไม่ได้ การบวก 20% จากต้นทุนให้กำไรเพียง 16.7% ของราคาขาย ถ้าต้องการกำไร 20% ของราคาขายให้ใช้สูตร ต้นทุน ÷ (1 − 0.20)
ร้านค้าปลีกควรตั้งกำไรกี่เปอร์เซ็นต์
แล้วแต่ประเภทสินค้า ของจำเป็นที่ลูกค้าจำราคาได้มักอยู่ 10–15% ส่วนขนมและเครื่องดื่มตั้งได้ 25–40% ให้ดูกำไรรวมทั้งร้านมากกว่าดูรายตัว
กำไรขั้นต้นกับกำไรสุทธิต่างกันยังไง
กำไรขั้นต้นคือยอดขายลบต้นทุนสินค้า ส่วนกำไรสุทธิคือกำไรขั้นต้นลบค่าเช่า ค่าไฟ ค่าแรง และค่าใช้จ่ายอื่น ตัวหลังคือเงินที่เหลือจริง
ต้องเผื่อของเสียในราคาขายไหม
ควรเผื่อ โดยเฉพาะของสดและนมที่เสียหายได้ 3–8% ถ้าไม่เผื่อ กำไรที่คำนวณไว้จะสูงกว่าความจริง
มีเครื่องมือช่วยคำนวณไหม
POSGOGO คำนวณให้อัตโนมัติ ใส่ต้นทุนกับราคาขายแล้วระบบแสดง % กำไรทันที พร้อมสรุปกำไรรายวันและรายเดือน